ที่มา : http://thailang.hum.ku.ac.th/thaihome/culture01.htm

คำกำกับชื่อพยัญชนะในภาษาไทยมีครบทั้งหมด 44 ตัว เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2442 สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งที่ทรงดำรงตำแหน่งเป็นอธิบดีกรมธรรมการ ได้ทรงพระนิพนธ์หนังสือแบบเรียนเร็วขึ้นจำนวน 3 เล่ม โดยในแบบเรียนเร็ว เล่ม 1 ตอนต้น ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 10 ร.ศ. 119 เป็นฉบับที่เริ่มลงคำกำกับพยัญชนะ ก ไก่ ข ไข่ ฃ ฃวด ค ควาย ฅ ฅน ไปจนถึง ฮ นกฮูก ซึ่งในการแต่งแบบเรียนเร็วนี้ เพื่อให้นักเรียนเรียนจบได้ภายใน 6 เดือนต่อปีการศึกษาหนึ่งๆ แทนการใช้แบบเรียนหลวง "มูลบทบรรพกิจ" ที่ต้องใช้เวลาเรียนไม่น้อยกว่าหนึ่งปีจึงจะจบหมดทั้งเล่ม

          ต่อมามีผู้คิดดัดแปลงเรียกเสียงพยัญชนะทั้ง 44 ตัว ให้มีชื่อหรือตัวอย่างที่ใช้คู่กันเพื่อให้ท่องจำได้ง่าย ในยุคหนึ่งเมื่อเริ่มเรียนหนังสือ เราทุกคนจะท่อง ก ไก่คำกลอน ซึ่งมีที่มาจากหนังสือ ก ไก่ ฉบับประชาช่าง จนติดปากกันมาและยังจำได้ขึ้นใจจนถึงทุกวันนี้ว่า

          เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป พยัญชนะ ฃ และ ฅ ถูกยกเลิกใช้ และวิธีการท่องจำพยัญชนะของเด็กรุ่นใหม่ยังแตกต่างไปในแต่ละโรงเรียนอีกด้วย